Trong một nghiên cứu đột phá, các nhà khoa học đã lập bản đồ di truyền chi tiết nhất từ trước đến nay về tình trạng suy nhược – sự suy giảm khả năng phục hồi theo tuổi tác, ảnh hưởng đến khoảng 40% người từ 65 tuổi trở lên, làm tăng đáng kể nguy cơ nhập viện, tàn tật và tử vong. Những phát hiện này mang đến hy vọng mới cho sự phát triển của các liệu pháp chống lão hóa hiệu quả .
Trong nghiên cứu lớn nhất cùng loại, các nhà nghiên cứu tại Đại học Colorado Boulder (CU Boulder) đã dẫn đầu một nhóm nghiên cứu quốc tế phân tích DNA của hơn 400.000 người, tập trung vào sáu lĩnh vực chính của sự yếu đuối: sức mạnh thể chất, khả năng vận động, nhận thức, tâm trạng, sức khỏe tim mạch và tình trạng dinh dưỡng. Kết quả cho thấy rõ ràng cơ thể chúng ta mất đi khả năng phục hồi theo thời gian – và một số người mất khả năng này nhanh hơn những người khác.
“Lão hóa không chỉ là một vấn đề”, đồng tác giả nghiên cứu, Tiến sĩ Kenneth Rockwood, một chuyên gia hàng đầu về bệnh suy nhược, hiện đang công tác tại Đại học Dalhousie ở Nova Scotia, cho biết. “Có nhiều cách để trở nên suy nhược. Câu hỏi đặt ra là: Những gen nào có liên quan?”
Sử dụng kết hợp các công cụ di truyền – nghiên cứu liên kết toàn bộ hệ gen (GWAS) và mô hình phương trình cấu trúc hệ gen (gSEM) – nhóm nghiên cứu đã quét hàng triệu dấu ấn DNA để tìm ra các biến thể không chỉ liên quan đến một triệu chứng tại một thời điểm, mà còn liên quan đến đặc điểm sinh học chồng chéo làm nền tảng cho nhiều đặc điểm suy nhược. Phương pháp này đã phát hiện ra 408 locus di truyền (vùng trên hệ gen) liên quan đến suy nhược – 371 trong số này chưa từng được chứng minh là liên quan đến lão hóa.
Nhiều tín hiệu tập trung trong các con đường sinh học đã bị nghi ngờ góp phần gây ra lão hóa sớm: viêm mãn tính, chuyển hóa, sức khỏe tim mạch và chức năng não. Một số khác lại trùng lặp với các gen nguy cơ đã biết của bệnh Alzheimer , tiểu đường tuýp 2 , trầm cảm và béo phì , củng cố quan điểm cho rằng suy nhược không phải là một tình trạng đơn lẻ mà là một mạng lưới các quá trình liên quan với nhau.
Một ví dụ mà các nhà nghiên cứu đưa ra là gen SP1, liên quan đến chức năng miễn dịch và bệnh Alzheimer. Họ phát hiện ra rằng gen này có liên quan chặt chẽ với phân nhóm “nhận thức kém” nói chung; trong khi gen FTO, liên quan đến béo phì, dường như là nền tảng của một số phân nhóm khác nhau. Nghe có vẻ hơi khó hiểu, nhưng thực ra đúng là như vậy – nó là một tập hợp phức tạp các ảnh hưởng sinh học, cho thấy sự yếu đuối không phải là dấu hiệu chung của lão hóa.
“Bài báo này không chỉ xác định các khía cạnh phụ của chứng lão hóa rối loạn mà còn chứng minh rằng có một cơ chế sinh học rất khác biệt ẩn chứa bên dưới chúng”, tác giả chính Andrew Grotzinger, phó giáo sư tâm lý học và khoa học thần kinh tại Đại học Colorado Boulder, cho biết. “Bước tiếp theo thiết thực là tìm ra cách điều trị cơ chế sinh học tiềm ẩn này.”
Ông nói thêm: “Có lẽ không có một viên thuốc thần kỳ nào có thể giải quyết được tất cả các bệnh tật do tuổi già gây ra, nhưng có lẽ không cần phải dùng đến hàng trăm viên nữa”.
Hiện nay, tình trạng suy nhược được đánh giá bằng chỉ số 30 điểm, đo lường các dấu hiệu lão hóa đã biết – từ tốc độ đi bộ đến sức mạnh cầm nắm. Hai người có thể có cùng điểm số suy nhược, nhưng các yếu tố di truyền của họ – và do đó, các lựa chọn điều trị tốt nhất – có thể hoàn toàn khác nhau.
Trong nghiên cứu này, số lượng lớn các locus được phát hiện đã tiết lộ rằng tình trạng suy nhược có tính đa gen cao; không tồn tại một “gen suy nhược” đơn lẻ nào, nhưng hàng trăm tác động nhỏ tích tụ lại để đẩy nhanh quá trình lão hóa. Điều này cho thấy các phương pháp điều trị sẽ không phải là một giải pháp duy nhất. Thay vào đó, các biện pháp can thiệp có thể nhắm vào các con đường sinh học cụ thể tùy thuộc vào đặc điểm di truyền của từng cá nhân – có thể là thuốc chống viêm, thuốc chuyển hóa như rapamycin hoặc thuốc tăng cường NAD+, hoặc thuốc chống lão hóa – những loại thuốc thử nghiệm giúp loại bỏ các tế bào “xác sống” bị tổn thương.
Những phát hiện này củng cố giả thuyết khoa học về lão khoa: Để ngăn ngừa hoặc trì hoãn bệnh mãn tính, chúng ta phải nhắm vào bản chất sinh học của quá trình lão hóa. Việc đo lường hồ sơ nguy cơ di truyền của một người về tình trạng yếu đuối có thể cho phép các bác sĩ lâm sàng dự đoán không chỉ liệu họ có già đi nhanh hơn hay không, mà còn cả cách họ già đi – và sau đó điều chỉnh các phương pháp điều trị cho phù hợp.
“Để có thể xác định các phương pháp điều trị nhằm ngăn chặn hoặc đảo ngược quá trình lão hóa sinh học diễn ra nhanh chóng, bạn cần phải hiểu bản chất sinh học cơ bản của nó”, tác giả chính Isabelle Foote, nghiên cứu sinh sau tiến sĩ tại Viện Di truyền Hành vi, Đại học Colorado Boulder, cho biết. “Đây là nghiên cứu lớn nhất từ trước đến nay sử dụng di truyền học để cố gắng thực hiện điều đó.”
Các nhà nghiên cứu đã đề xuất rằng các phép đo lâm sàng về tình trạng suy nhược nên được mở rộng để tính đến sáu phân nhóm mới này. Và những phát hiện này giúp định hình lại tình trạng suy nhược không phải là một phần tất yếu của tuổi già, mà là một tình trạng sinh học có thể điều trị được. Đây là một sự thay đổi có thể giúp chúng ta một ngày nào đó chủ động kiểm soát quá trình lão hóa của mình.
